Volksopstand in de DDR

17 Juni 1953
© Bundesarchiv, Bild B-145-F005191

Het is maart 1953 en Johannes is gelukkiger dan ooit. Franziska heeft hem verteld dat ze zwanger is. Over acht maanden verwachten ze hun eerste kindje. Hij zit te mijmeren achter zijn bureau op de krant als opeens alle telexen beginnen te ratelen. Er is groot nieuws: Jozef Stalin, de grote leider van de Sovjet-Unie, is overleden.

Johannes weet niet wat hij denken moet. Aan de ene kant is hij verdrietig: Stalin heeft toch maar Hitler verslagen. De wereld heeft veel aan hem te danken, vindt Johannes. Toch is hij ook een beetje blij. Diep in hun hart weet namelijk iedereen dat de man over wie niemand iets slechts durft te zeggen, verschrikkelijke dingen heeft gedaan. “Wie weet,” denkt Johannes, “krijgen de communistische idealen nu meer kans.”

Veel mensen denken hetzelfde als Johannes. Ze hopen dat er na de dood van Stalin meer ruimte is voor discussie of protest. Daarom durven ze in juni de straat op te gaan om te protesteren tegen de hoge werkdruk en de lage lonen. Het begint met een staking van bouwvakkers op de Stalinallee in Berlijn. Johannes is er als journalist als een van de eersten bij. Tot zijn afschuw ziet hij hoe vreedzame demonstranten door Russische tanks uit elkaar geschoten worden. Hij is ontzet. Zijn idealen voor een beter Duitsland, waar mensen niet bang hoeven te zijn, worden in juni 1953 op de straten van Berlijn letterlijk kapotgeschoten.

Terug op de redactie hoort hij dat er van hem verwacht wordt dat hij de reactie van de Russen zal goedpraten. Over de demonstranten moet hij slechte dingen schrijven. Johannes vindt het vreselijk, maar durft niet te protesteren. Straks wordt hij zelf nog opgepakt. En wie zorgt er dan voor de zwangere Franziska?

Opdracht 2: Volksopstand – Kennis en analyse en portfolio-opdracht

Op 17 juni 1953 protesteerden in meerdere steden in de DDR mensen tegen de slechte levensomstandigheden en de hoge voedselprijzen. De protesten verliepen vreedzaam totdat een Russische commandant besloot tanks naar de demonstranten te sturen. Er vielen waarschijnlijk enkele honderden doden en velen werden gearresteerd. Bekijk bron 2 om een beeld te krijgen van de sfeer en lees bron 3.

a. Kennis en analyse: Waarom besloot de Russische commandant in te grijpen en waarom reageerden de Russen met geweld?


b. Kennis en analyse: Waarom denk je dat het Westen niet ingreep?


c. Portfolio-opdracht: Schrijf een krantenartikel over de gebeurtenissen op 17 juni 1953, zoals Johannes die voor zijn krant Neues Deutschland moest schrijven. Hou er rekening mee dat Johannes niet zijn eigen mening mocht uiten, maar de gewelddadige reactie van de Russen positief moest benaderen. Schrijf je opdracht op je Portfolio-blad en lever dat aan het einde van dit hoofdstuk in bij je docent.